وضعیت تحصیل در ایران:
ایران یکی از کشورهایی است که در زمینه آموزش و پرورش، توجه ویژهای به آن شده است . سیستم آموزشی ایران شامل سه مرحله آموزشی ابتدایی، متوسطه و عالی است که در ادامه به توضیح هر یک از این مراحل میپردازیم.
سیستم آموزشی در ایران چگونه است؟ :
آموزش ابتدایی در ایران برای تمامی کودکان ایرانی در سنین ۶ تا ۱۲ سال اجباری و رایگان است. دورهی متوسطه نیز شامل دو مرحله متوسطه پایین (دبیرستان) و متوسطه بالا (پیشدانشگاهی) است و در نهایت، آموزش عالی شامل دورههای کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکتری در دانشگاهها ارائه میشود.
مقاطع تحصیلی ایران به چه صورت است؟
دوره کارشناسی در ایران معمولاً چهار سال طول میکشد و بعد از آن، دوره کارشناسی ارشد دو ساله و دوره دکتری سه تا پنج سال طول میکشد. در ضمن، در حال حاضر دوره های دیگری نیز مانند دوره کوتاه مدت (۱ تا ۲ سال) و دوره تخصصی (۳ تا ۴ سال) نیز در دانشگاههای ایران ارائه میشوند.
تحصیلات تکمیلی:
در ایران، دورههای تحصیلات تکمیلی شامل دورههای کارشناسی ارشد، دکتری و پسادکتری هستند. دوره کارشناسی ارشد در ایران معمولاً دو سال طول میکشد و دوره دکتری سه تا پنج سال. در ضمن، دوره پسادکتری در ایران معمولاً یک تا دو سال طول میکشد.
بهترین دانشگاههای ایران و در سطح بینالمللی کدامند؟ :
در ایران، دانشگاههای برتری وجود دارد که در رتبهبندی جهانی نیز در سطح خوبی قرار گرفته است. برخی از دانشگاههای برتر ایران عبارتند از:
- دانشگاه تهران
- دانشگاه صنعتی شریف
- دانشگاه صنعتی امیرکبیر
- دانشگاه صنعتی اصفهان
- دانشگاه فردوسی مشهد
- دانشگاه علم و صنعت ایران
همچنین، دانشگاههای دیگری نیز در ایران وجود دارند که برای دانشجویان بینالمللی به شدت توصیه میشوند. برخی از این دانشگاهها عبارتند از:
دانشگاه تربیت مدرس
دانشگاه شهید بهشتی
دانشگاه تهران جنوب
دانشگاه علامه طباطبایی
دانشگاه اصفهان
دانشگاه یزد
همچنین، برای کسب اطلاعات بیشتر درباره دانشگاههای ایران، میتوانید به وبسایت وزارت علوم، تحقیقات و فناوری مراجعه کنید.
هزینه زندگی در ایران به چه صورت است؟
هزینه زندگی در ایران بستگی به شهری دارد که در آن زندگی میکنید، شهرهای بزرگ مانند تهران، هزینههای بیشتری دارد در مقابل، شهرهای کوچکتر هزینههای کمتری دارند به طور کلی حدود ۷۰۰ دلار به عنوان هزینه زندگی ماهیانه در نظر گرفته میشود که شامل هزینهی مسکن، غذا، حمل و نقل و … است.
هزینههای حدودی در مقاطع تحصیلی ایران:
هزینه تحصیل در ایران بستگی به مقطع تحصیلی دارد. برای مثال، هزینه تحصیل در دوره کارشناسی در ایران معمولاً در حدود ۳ تا ۶ میلیون تومان در سال است و در مقابل، هزینه تحصیل در دوره کارشناسی ارشد در ایران معمولاً در حدود ۱۰ تا ۲۰ میلیون تومان در سال است و هزینه تحصیل در دوره دکتری نیز معمولاً بالاتر از این میباشد.
مدت دورههای آموزشی در هر مقطع :
مدت دورههای آموزشی در هر مقطع در ایران متفاوت است. برای مثال، دوره کارشناسی در ایران معمولاً چهار سال طول میکشد و بعد از آن، دوره کارشناسی ارشد دو ساله و دوره دکتری سه تا پنج سال طول میکشد.
مدارک لازم در هر مقطع:
در هر مقطع تحصیلی در ایران، مدارک متفاوتی لازم است، برای مثال، برای شرکت در آزمون کنکور در دوره کارشناسی، مدرک دیپلم یا معادل آن باید داشته باشید و برای شرکت در آزمون کارشناسی ارشد، باید مدرک کارشناسی را داشته باشید همچنین برای شرکت در آزمون دکتری نیز باید مدرک کارشناسی ارشد یا معادل آن را داشته باشید.
معدل و شرایط سنی در هر مقطع:
مقطع تحصیلی در ایران، معدل و شرایط سنی متفاوتی دارد برای مثال، در دوره کارشناسی، معمولاً برای شرکت در آزمون کنکور، باید حداقل معدل ۱۲ داشته باشید و سن شما بهتر است بالای ۲۵ سال نباشد در مقابل، در دوره کارشناسی ارشد معمولاً برای شرکت در آزمون باید حداقل معدل ۱۶ و سن شما بیشتر از ۳۵ سال نباشد.
انواع دورههای آموزش زبان فارسی، مدت و هزینههای آن:
در ایران، برای زبان آموزی فارسی، دورههای مختلفی وجود دارند. برای مثال، دورههای زبان فارسی برای خارجیها در دانشگاهها، معمولاً دو سال طول میکشد و هزینه تحصیل در این دورهها معمولاً در حدود ۲۰ تا ۳۰ میلیون تومان در سال است. همچنین، دورههای کوتاهمدت آموزش زبان فارسی نیز در برخی از مراکز آموزشی در ایران ارائه میشوند که هزینه آنها معمولاً در حدود ۳ تا ۱۰ میلیون تومان است.
آزمونهای زبان فارسی برای افراد خارجی:
در ایران، برای افراد خارجی که میخواهند زبان فارسی را یاد بگیرند، آزمونهای مختلفی برای ارزیابی آنها برگزار میشود برای مثال، آزمونهای زبان فارسی که به صورت آنلاین با همکاری دانشگاهها برگزار میشوند، شامل آزمون سطح A1، A2، B1، B2 و C1 میباشد.
همچنین، برای افرادی که میخواهند در دانشگاههای ایران تحصیل کنند، باید آزمون زبان فارسی را قبل از ورود به دانشگاه پاس کنند. این آزمون توسط دانشگاهها برگزار میشود و شامل مباحثی مانند خواندن، نوشتن، گرامر، مکالمه و شنیداری میباشد و پس از گذراندن این آزمون، دانشجویان میتوانند در دوره مورد نظرشان در دانشگاه ثبت نام کنند.
معرفی سایت صدور مجوز تحصیلی با عنوان sort
سایت sort.ir یک سامانه آنلاین است که به دانشجویان خارجی کمک میکند تا مجوز تحصیلی خود را در ایران دریافت کنند. این سایت به دانشجویان خارجی امکان میدهد تا درخواست خود را آنلاین ارسال کنند و پس از بررسی مدارک، مجوز تحصیلی خود را دریافت کنند.
روند و سایت صدور ویزا در ایران:
در ایران، ویزای تحصیلی برای دانشجویان خارجی توسط وزارت خارجه ایران صادر میشود و برای درخواست ویزای تحصیلی، دانشجویان باید به سفارت یا کنسولگری ایران در کشور خود مراجعه کنند و مدارک مورد نیاز را تهیه کنند. سایت وزارت خارجه ایران نیز به دانشجویان کمک میکند تا با روند درخواست ویزا آشنا شوند و مدارک لازم را به درستی تهیه کنند..
دانشگاههای مورد تایید وزارت علوم ایران:
در ایران، وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، دانشگاههای معتبر و مورد تایید را تعیین میکند. برخی از دانشگاههای معتبر و مورد تایید وزارت علوم ایران عبارتند از:
- دانشگاه تهران
- دانشگاه شریف
- دانشگاه صنعتی شریف
- دانشگاه تربیت مدرس
- دانشگاه علم و صنعت ایران
- دانشگاه شهید بهشتی
- دانشگاه فردوسی مشهد
- دانشگاه اصفهان
- دانشگاه بوعلی سینا همدان
- دانشگاه شهید چمران اهواز
لیست دانشگاههای مورد تایید وزارت علوم برخی از کشورهای خاورمیانه:
لیست دانشگاههای مورد تایید وزارت علوم عراق:
- دانشگاه بغداد
- دانشگاه بابل
- دانشگاه کرکوک
- دانشگاه الموصل
لیست دانشگاههای مورد تایید وزارت علوم سوریه
- دانشگاه دمشق
- دانشگاه حلب
- دانشگاه طرطوس
- دانشگاه البعث
لیست دانشگاههای مورد تایید وزارت علوم لبنان:
- دانشگاه بیروت
- دانشگاه سانت جوزف
- دانشگاه لبنان
لیست دانشگاههای مورد تایید وزارت علوم یمن:
- دانشگاه صنعتی عدن
- دانشگاه صنعتی صنعاء
- دانشگاه صنعتی حضرموت
لیست دانشگاههای مورد تایید وزارت علوم افغانستان:
- دانشگاه کابل
- دانشگاه بلخ
- دانشگاه هرات
- دانشگاه ننگرهار
معرفی رشتههای پرطرفدار دانشجویان خارجی در ایران:
دانشجویان خارجی در ایران، معمولا در رشتههای مهندسی، پزشکی، علوم انسانی، علوم پایه و هنر تحصیل میکنند. برخی از رشتههای پرطرفدار دانشجویان خارجی در ایران عبارتند از:
- مهندسی برق
- مهندسی کامپیوتر
- مهندسی مکانیک
- مهندسی عمران
- پزشکی
- مدیریت
- علوم کامپیوتر
- رشتههای هنری مانند موسیقی، نقاشی و فیلمسازی
در کل، با توجه به تنوع رشتههای تحصیلی در ایران، دانشجویان خارجی میتوانند براساس علاقه شخصیشان، رشتهی مناسب خود را انتخاب کنند.
**********************************************************
دانشجوی بینالمللی (غیرایرانی)
، هزینهها بسته به دانشگاه، رشته و شهر متفاوت است. دانشگاههای دولتی معمولاً ارزانتر از دانشگاههای غیردولتی هستند و رشتههای پزشکی گرانتر از رشتههای فنی و علوم انسانی هستند.
میانگین شهریه دانشگاههای ایران برای دانشجویان بینالمللی
| مقطع | میانگین شهریه سالانه | توضیح |
| کارشناسی (لیسانس) | حدود ۱٬۵۰۰ تا ۴٬۰۰۰ دلار | رشتههای فنی و مهندسی معمولاً گرانتر هستند. |
| کارشناسی ارشد | حدود ۲٬۰۰۰ تا ۵٬۰۰۰ دلار | بسته به دانشگاه و رشته متغیر است. |
| دکتری (PhD) | حدود ۳٬۰۰۰ تا ۶٬۰۰۰ دلار | برخی دانشگاهها برای دانشجویان ممتاز بورسیه یا تخفیف ارائه میکنند. |
میانگین هزینه زندگی دانشجویی در ایران
| نوع هزینه | میانگین |
| خوابگاه دانشجویی | ۳۰۰ تا ۸۰۰ دلار در سال |
| اجاره خانه (اشتراکی) | ۱۰۰ تا ۳۰۰ دلار در ماه |
| غذا | ۱۰۰ تا ۲۰۰ دلار در ماه |
| حملونقل | ۲۰ تا ۵۰ دلار در ماه |
| سایر هزینهها (اینترنت، کتاب، تفریح و…) | ۵۰ تا ۱۰۰ دلار در ماه |
| جمع کل هزینه زندگی | حدود ۲۵۰ تا ۶۰۰ دلار در ماه (بسته به شهر و سبک زندگی) |
برآورد کل هزینه سالانه
| مقطع | شهریه | هزینه زندگی | مجموع تقریبی سالانه |
| کارشناسی | ۱٬۵۰۰ تا ۴٬۰۰۰ دلار | ۳٬۰۰۰ تا ۶٬۰۰۰ دلار | ۴٬۵۰۰ تا ۱۰٬۰۰۰ دلار |
| کارشناسی ارشد | ۲٬۰۰۰ تا ۵٬۰۰۰ دلار | ۳٬۰۰۰ تا ۶٬۰۰۰ دلار | ۵٬۰۰۰ تا ۱۱٬۰۰۰ دلار |
| دکتری | ۳٬۰۰۰ تا ۶٬۰۰۰ دلار | ۳٬۰۰۰ تا ۶٬۰۰۰ دلار | ۶٬۰۰۰ تا ۱۲٬۰۰۰ دلار |
مراحل پذیرش از صفر تا صد
| مرحله | اقدام | مدت زمان تقریبی |
| 1 | انتخاب رشته و دانشگاه | ۱ تا ۲ هفته |
| 2 | بررسی شرایط پذیرش و مدارک موردنیاز | ۲ تا ۷ روز |
| 3 | ترجمه رسمی مدارک تحصیلی و ریزنمرات | ۱ تا ۳ هفته |
| 4 | تهیه گذرنامه معتبر | در صورت نیاز |
| 5 | ثبت درخواست پذیرش در دانشگاه | ۱ روز |
| 6 | بررسی پرونده توسط دانشگاه | ۲ تا ۸ هفته |
| 7 | دریافت نامه پذیرش | پس از تأیید |
| 8 | پرداخت پیشپرداخت یا شهریه (در صورت نیاز) | چند روز |
| 9 | درخواست ویزای تحصیلی ایران | ۱ تا ۴ هفته |
| 10 | رزرو خوابگاه یا محل اقامت | ۱ هفته |
| 11 | تهیه بیمه درمانی و بلیت سفر | چند روز |
| 12 | ورود به ایران و ثبتنام نهایی در دانشگاه | ۱ تا ۷ روز |
| 13 | دریافت کارت دانشجویی و شروع کلاسها | ابتدای ترم |
مدارک موردنیاز
- گذرنامه معتبر
- مدرک تحصیلی مقطع قبلی
- ریزنمرات
- ترجمه رسمی مدارک (در صورت نیاز)
- عکس پرسنلی
- فرم درخواست پذیرش
- رزومه (برای ارشد و دکتری)
- انگیزهنامه (در برخی دانشگاهها)
- توصیهنامه (بیشتر برای دکتری)
- مدرک زبان در صورت درخواست دانشگاه
- .
برای دانشجویان بینالمللی در ایران، بورسیهها معمولاً به چند دسته اصلی تقسیم میشوند. میزان پوشش هر بورسیه به دانشگاه، رشته و توافقهای بیندولتی بستگی دارد.
انواع بورسیههای تحصیلی ایران
| نوع بورسیه | میزان پوشش | مناسب برای |
| بورسیه کامل (Fully Funded) | شهریه، خوابگاه، بیمه درمانی، کمکهزینه زندگی و گاهی دوره آموزش زبان فارسی | دانشجویان ممتاز کارشناسی، ارشد و دکتری |
| بورسیه شهریه (Tuition Waiver) | معافیت ۵۰ تا ۱۰۰ درصدی از شهریه | اکثر دانشگاهها |
| بورسیه استعدادهای درخشان | تخفیف شهریه یا کمکهزینه | دانشجویان با معدل و رزومه پژوهشی قوی |
| بورسیه پژوهشی (Research Assistant – RA) | حقوق ماهانه در قبال همکاری پژوهشی با استاد | عمدتاً دکتری و برخی ارشد |
| دستیار آموزشی (Teaching Assistant – TA) | کمکهزینه در قبال تدریس یا رفع اشکال | بیشتر مقطع دکتری |
| بورسیههای توافقنامهای | بر اساس تفاهمنامههای بین ایران و سایر کشورها | دانشجویان معرفیشده از سوی دولت یا سفارت کشورشان |
| بورسیه اختصاصی دانشگاهها | تخفیف یا معافیت شهریه، خوابگاه و گاهی کمکهزینه | بسته به سیاست هر دانشگاه |
بورسیه دولتی ایران چه مواردی را پوشش میدهد؟
در بسیاری از موارد، بورسیه دولتی شامل موارد زیر است:
- پرداخت کامل شهریه
- خوابگاه دانشجویی
- بیمه درمانی
- کمکهزینه ماهانه
- آموزش زبان فارسی (در صورت نیاز)
- گاهی هزینههای ثبتنام و خدمات دانشجویی نیز پوشش داده میشود.
دانشجویان عراقی در ایران
دانشجویان عراقی یکی از بزرگترین گروههای دانشجویان خارجی در ایران هستند و معمولاً از طریق چند مسیر پذیرش میشوند:
| نوع پذیرش | توضیح |
| بورسیه کامل دولت ایران | معرفی از طریق وزارت علوم یا سفارت عراق |
| بورسیه وزارت بهداشت ایران | ویژه رشتههای علوم پزشکی |
| بورسیه دانشگاهی | دانشگاه بهصورت مستقیم تخفیف یا معافیت شهریه ارائه میدهد. |
| دانشجوی شهریهپرداز | بدون بورسیه، با پرداخت شهریه |
| پذیرش بر اساس تفاهمنامههای ایران و عراق | در قالب همکاریهای علمی میان دو کشور |
حمایتها و بورسیههای ویژه دانشجویان عراقی
در سالهای اخیر، ایران و عراق همکاریهای علمی خود را گسترش دادهاند و بخشی از دانشجویان عراقی از طریق معرفی رسمی نهادهای آموزشی عراق یا تفاهمنامههای دوجانبه، از بورسیه یا تخفیف شهریه بهرهمند شدهاند. همچنین دانشگاههای ایرانی در برخی رشتهها و برای دانشجویان ممتاز عراقی، معافیت کامل یا جزئی از شهریه در نظر میگیرد
مزایایی که معمولاً دانشجویان عراقی بورسیه دریافت میکنند
| مزیت | وضعیت |
| معافیت کامل شهریه | ✅ |
| خوابگاه | ✅ |
| بیمه درمانی | ✅ |
| کمکهزینه ماهانه | در برخی بورسیهها |
| آموزش زبان فارسی | ✅ |
| ویزای تحصیلی | با همکاری دانشگاه و مراجع ذیربط |
آیا همه دانشجویان عراقی بورسیه هستند؟
خیر. بهطور کلی سه گروه وجود دارند:
- دانشجویان بورسیه کامل که از طریق دولت یا تفاهمنامهها اعزام میشوند.
- دانشجویان دارای تخفیف شهریه که بخشی از هزینهها را خودشان پرداخت میکنند.
- دانشجویان آزاد (شهریهپرداز) که تمام هزینههای تحصیل و زندگی را شخصاً تأمین میکنند.
در عمل، قوانین پذیرش و بورسیه ایران بر اساس تابعیت بهتنهایی تعیین نمیشود؛ بلکه به عواملی مانند نوع بورسیه (دولتی، دانشگاهی یا توافقنامهای)، رشته، دانشگاه، مقطع تحصیلی و وجود تفاهمنامه میان ایران و کشور مبدأ بستگی دارد. با این حال، برخی کشورها به دلیل توافقهای آموزشی یا برنامههای ویژه، از تسهیلات بیشتری برخوردار هستند.
مقایسه وضعیت دانشجویان خارجی در ایران
| کشور | بورسیه دولتی ایران | تخفیف شهریه | خوابگاه | کمکهزینه ماهانه | توضیح |
| عراق | ✅ زیاد | ✅ | ✅ | ✅ در برخی بورسیهها | یکی از بزرگترین گروههای دانشجویان خارجی؛ بخشی از پذیرشها از طریق وزارت آموزش عالی عراق یا تفاهمنامههای دوجانبه انجام میشود |
| افغانستان | ✅ | ✅ | ✅ | ✅ برای برخی طرحهای نخبگان | برنامههای حمایتی ویژه برای برخی دانشجویان ممتاز و نخبگان وجود داشته است. |
| سوریه | ✅ | ✅ | ✅ | ✅ | در برخی برنامههای دولتی و توافقهای آموزشی از تسهیلات ویژه برخوردار هستند |
| لبنان | ✅ | ✅ | ✅ | ✅ | امکان استفاده از بورسیههای دولتی و توافقنامهای وجود دارد. |
| یمن | ✅ | ✅ | ✅ | ✅ | در سالهای اخیر سهمیههای بورسیه برای دانشجویان یمنی اعلام شده است. |
| پاکستان | ✅ | گاهی | ✅ | گاهی | بیشتر از طریق بورسیههای عمومی یا دانشگاهی. |
| آذربایجان | ✅ | گاهی | ✅ | گاهی | عمدتاً از طریق پذیرش مستقیم یا تفاهمنامههای دانشگاهی. |
| سایر کشورها | ✅ | بسته به دانشگاه | ✅ | محدود | امکان دریافت بورسیه بر اساس شرایط علمی و ظرفیت دانشگاه وجود دارد. |
انواع دانشجویان خارجی در ایران
| نوع دانشجو | پرداخت شهریه | مزایا |
| بورسیه کامل دولت ایران (Scholarship A) | ❌ | شهریه رایگان، خوابگاه، بیمه، کمکهزینه ماهانه |
| بورسیه نوع B | ❌ | شهریه رایگان، اما معمولاً بدون کمکهزینه زندگی |
| بورسیه دانشگاه | تخفیف ۵۰ تا ۱۰۰٪ | بسته به سیاست دانشگاه |
| دانشجوی معرفیشده از طریق تفاهمنامه | بسته به توافق | ممکن است شامل خوابگاه و تخفیف شهریه باشد |
| دانشجوی آزاد (شهریهپرداز) | ✅ | فقط از خدمات عمومی دانشگاه استفاده میکند |
بورسیههای دولتی ایران معمولاً چه خدماتی دارند؟
در بورسیههای کامل، معمولاً این موارد ارائه میشود:
- معافیت کامل از شهریه
- خوابگاه دانشجویی
- بیمه درمانی
- کمکهزینه ماهانه
- دوره آموزش زبان فارسی (در صورت نیاز)
- پشتیبانی برای امور اقامتی و اداری دانشجویان خارجی.
کدام کشورها بیشترین دانشجوی بورسیه را دارند؟
آمار رسمی تفکیکشده و سالانه برای تعداد بورسیهها بر اساس ملیت منتشر نمیشود، اما بر اساس گزارشهای وزارت علوم و اخبار رسمی، بیشترین تعداد دانشجویان خارجی در ایران از کشورهای زیر هستند:
- عراق
- افغانستان
- سوریه
- لبنان
- یمن
- پاکستان
- جمهوری آذربایجان
- کشورهای آفریقایی و آسیای مرکزی
این کشورها بهویژه در چارچوب همکاریهای علمی، فرهنگی و توافقنامههای دوجانبه، سهم قابلتوجهی از دانشجویان بینالمللی ایران را تشکیل میدهند.
جدول جامع از مهمترین انواع بورسیهها و مسیرهای تأمین مالی برای دانشجویان بینالمللی در ایران ارائه شده است. توجه داشته باشید که نامگذاری بورسیهها (مانند «بورسیه A» و «بورسیه B») در همه دانشگاهها بهصورت یکسان استفاده نمیشود و شرایط دقیق هر برنامه ممکن است تغییر کند؛ بنابراین باید آخرین ضوابط دانشگاه یا وزارت مربوطه بررسی شود.
| نوع بورسیه | ارائهدهنده | مقاطع | پوشش | شرایط اصلی | نحوه اقدام |
| بورسیه کامل دولت ایران | وزارت علوم، تحقیقات و فناوری | کارشناسی، ارشد، دکتری | شهریه، خوابگاه، بیمه، و در برخی موارد کمکهزینه زندگی | معدل و سوابق علمی مناسب، تأیید دانشگاه و مراجع ذیربط | ثبت درخواست از طریق سامانه پذیرش دانشجویان بینالمللی یا معرفی از طریق نهادهای رسمی |
| بورسیه وزارت بهداشت | وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی | پزشکی، دندانپزشکی، داروسازی، علوم پزشکی | معافیت شهریه و گاهی خوابگاه و بیمه | شرایط علمی و پذیرش در دانشگاههای علوم پزشکی | درخواست از دانشگاه علوم پزشکی مربوط |
| بورسیه دانشگاهی | دانشگاههای دولتی | همه مقاطع | تخفیف ۲۵ تا ۱۰۰ درصدی شهریه، گاهی خوابگاه | معدل بالا، رزومه علمی یا پژوهشی | درخواست مستقیم به دانشگاه |
| بورسیه استعدادهای درخشان | دانشگاهها | ارشد و دکتری | تخفیف شهریه یا کمکهزینه | معدل ممتاز، مقاله، رتبه علمی | درخواست همزمان با پذیرش یا پس از ثبتنام |
| دستیار پژوهشی (RA) | استاد یا دانشکده | ارشد و دکتری | حقوق یا کمکهزینه پژوهشی | همکاری در پروژههای تحقیقاتی | مکاتبه مستقیم با استاد |
| دستیار آموزشی (TA) | دانشگاه | عمدتاً دکتری | حقوق یا معافیت بخشی از شهریه | توانایی تدریس و تأیید گروه آموزشی | پس از شروع تحصیل |
| بورسیه تفاهمنامهای | دولت ایران و دولت کشور مبدأ | همه مقاطع | بسته به توافق؛ ممکن است شامل شهریه، خوابگاه و بیمه باشد | معرفی از سوی نهادهای رسمی کشور مبدأ | از طریق وزارت آموزش یا سفارت |
دستهبندی رایج دانشجویان بینالمللی در ایران
| نوع دانشجو | پرداخت شهریه | مزایا |
| بورسیه کامل | ندارد | شهریه، خوابگاه، بیمه و در برخی موارد کمکهزینه زندگی |
| بورسیه جزئی | بخشی از شهریه | تخفیف شهریه و گاهی خوابگاه |
| دانشجوی توافقنامهای | بسته به توافق | مزایا مطابق تفاهمنامه |
| دانشجوی آزاد (شهریهپرداز) | پرداخت کامل | استفاده از خدمات آموزشی و رفاهی دانشگاه طبق مقررات |
مراحل دریافت بورسیه از صفر تا صد
| مرحله | اقدام |
| ۱ | انتخاب دانشگاه و رشته |
| ۲ | بررسی شرایط بورسیه دانشگاه |
| ۳ | آمادهسازی مدارک (مدرک تحصیلی، ریزنمرات، گذرنامه، عکس، رزومه، انگیزهنامه و…) |
| ۴ | ترجمه رسمی مدارک در صورت نیاز |
| ۵ | ثبت درخواست پذیرش |
| ۶ | درخواست همزمان یا جداگانه برای بورسیه |
| ۷ | بررسی علمی و اداری پرونده |
| ۸ | دریافت نامه پذیرش و نتیجه بورسیه |
| ۹ | درخواست ویزای تحصیلی |
| ۱۰ | ورود به ایران و ثبتنام نهایی |
چه کشورهایی شانس بیشتری برای دریافت بورسیه دارند؟
بهطور کلی، کشورهایی که با ایران توافقنامههای علمی و آموزشی فعال دارند یا در برنامههای همکاری بیندولتی مشارکت میکنند، ممکن است فرصتهای بیشتری برای بورسیه داشته باشند. از جمله:
- عراق
- افغانستان
- سوریه
- لبنان
- یمن
- پاکستان
- جمهوری آذربایجان
- برخی کشورهای آفریقایی و آسیای مرکزی
این به معنای تضمین دریافت بورسیه برای اتباع این کشورها نیست؛ تصمیم نهایی به شرایط علمی متقاضی، ظرفیت دانشگاه و برنامههای فعال در هر سال بستگی دارد.
اگر هدف شما تحصیل با کمترین هزینه ممکن است، معمولاً دانشگاههای دولتی در شهرهای کوچکتر و متوسط، شهریه و هزینه زندگی پایینتری نسبت به شهرهایی مانند تهران، اصفهان و شیراز دارند. ارقام زیر تقریبی هستند و بسته به رشته، مقطع و ملیت دانشجو ممکن است تغییر کنند.
| ردیف | دانشگاه | شهر | شهریه سالانه (دلار) | هزینه زندگی ماهانه (دلار) | امکان بورسیه |
| 1 | دانشگاه سیستان و بلوچستان | زاهدان | ۱,۰۰۰–۲,۰۰۰ | ۱۸۰–۳۰۰ | ⭐⭐⭐⭐ |
| 2 | دانشگاه کردستان | سنندج | ۱,۲۰۰–۲,۲۰۰ | ۲۰۰–۳۲۰ | ⭐⭐⭐⭐ |
| 3 | دانشگاه ارومیه | ارومیه | ۱,۲۰۰–۲,۵۰۰ | ۲۰۰–۳۵۰ | ⭐⭐⭐⭐ |
| 4 | دانشگاه زنجان | زنجان | ۱,۳۰۰–۲,۵۰۰ | ۲۲۰–۳۵۰ | ⭐⭐⭐⭐ |
| 5 | دانشگاه بیرجند | بیرجند | ۱,۲۰۰–۲,۲۰۰ | ۱۸۰–۳۰۰ | ⭐⭐⭐⭐ |
| 6 | دانشگاه یاسوج | یاسوج | ۱,۲۰۰–۲,۳۰۰ | ۱۸۰–۳۰۰ | ⭐⭐⭐ |
| 7 | دانشگاه لرستان | خرمآباد | ۱,۳۰۰–۲,۵۰۰ | ۲۰۰–۳۵۰ | ⭐⭐⭐ |
| 8 | دانشگاه گلستان | گرگان | ۱,۵۰۰–۲,۷۰۰ | ۲۵۰–۳۸۰ | ⭐⭐⭐ |
| 9 | دانشگاه گیلان | رشت | ۱,۵۰۰–۳,۰۰۰ | ۲۵۰–۴۰۰ | ⭐⭐⭐ |
| 10 | دانشگاه رازی | کرمانشاه | ۱,۵۰۰–۲,۸۰۰ | ۲۲۰–۳۵۰ | ⭐⭐⭐⭐ |
| 11 | دانشگاه شهید باهنر کرمان | کرمان | ۱,۶۰۰–۳,۰۰۰ | ۲۵۰–۴۰۰ | ⭐⭐⭐⭐ |
| 12 | دانشگاه هرمزگان | بندرعباس | ۱,۵۰۰–۲,۸۰۰ | ۲۵۰–۴۰۰ | ⭐⭐⭐ |
| 13 | دانشگاه بوعلی سینا | همدان | ۱,۷۰۰–۳,۰۰۰ | ۲۵۰–۴۰۰ | ⭐⭐⭐⭐ |
| 14 | دانشگاه فردوسی مشهد | مشهد | ۲,۰۰۰–۴,۰۰۰ | ۳۰۰–۵۰۰ | ⭐⭐⭐⭐⭐ |
| 15 | دانشگاه تبریز | تبریز | ۲,۰۰۰–۴,۰۰۰ | ۳۰۰–۵۰۰ | ⭐⭐⭐⭐⭐ |
| 16 | دانشگاه شیراز | شیراز | ۲,۰۰۰–۴,۲۰۰ | ۳۰۰–۵۵۰ | ⭐⭐⭐⭐ |
| 17 | دانشگاه اصفهان | اصفهان | ۲,۲۰۰–۴,۵۰۰ | ۳۵۰–۶۰۰ | ⭐⭐⭐⭐ |
| 18 | دانشگاه تهران | تهران | ۳,۰۰۰–۶,۰۰۰ | ۴۵۰–۷۰۰ | ⭐⭐⭐⭐⭐ |
| 19 | دانشگاه صنعتی امیرکبیر | تهران | ۳,۰۰۰–۶,۵۰۰ | ۴۵۰–۷۰۰ | ⭐⭐⭐⭐⭐ |
| 20 | دانشگاه صنعتی شریف | تهران | ۳,۵۰۰–۷,۰۰۰ | ۴۵۰–۷۵۰ | ⭐⭐⭐⭐⭐ |
ارزانترین شهرها برای زندگی دانشجویی
| شهر | هزینه زندگی ماهانه |
| زاهدان | ۱۸۰–۳۰۰ دلار |
| بیرجند | ۱۸۰–۳۰۰ دلار |
| سنندج | ۲۰۰–۳۲۰ دلار |
| خرمآباد | ۲۰۰–۳۵۰ دلار |
| ارومیه | ۲۰۰–۳۵۰ دلار |
| زنجان | ۲۲۰–۳۵۰ دلار |
| کرمانشاه | ۲۲۰–۳۵۰ دلار |
دانشگاههایی با بیشترین شانس دریافت بورسیه
این دانشگاهها معمولاً برنامههای فعالتری برای جذب دانشجویان بینالمللی و ارائه تخفیف یا بورسیه دارند:
- دانشگاه تهران
- دانشگاه فردوسی مشهد
- دانشگاه تبریز
- دانشگاه شیراز
- دانشگاه اصفهان
- دانشگاه شهید بهشتی
- دانشگاه بوعلی سینا
- دانشگاه رازی
- دانشگاه ارومیه
- دانشگاه زنجان
اگر بودجه محدودی دارید
اگر بودجه شما کمتر از ۵٬۰۰۰ دلار در سال باشد (شامل شهریه و هزینه زندگی)، این دانشگاهها معمولاً از مناسبترین گزینهها هستند:
- دانشگاه سیستان و بلوچستان
- دانشگاه بیرجند
- دانشگاه کردستان
- دانشگاه ارومیه
- دانشگاه زنجان
- دانشگاه لرستان
با انتخاب خوابگاه دانشجویی و استفاده از سلف دانشگاه، در برخی از این شهرها میتوان هزینه کل سالانه (شهریه + زندگی) را در حدود ۴٬۰۰۰ تا ۵٬۰۰۰ دلار نگه داشت.
اگر قصد تحصیل در پزشکی، دندانپزشکی یا داروسازی در ایران را دارید، باید توجه داشته باشید که این رشتهها نسبت به سایر رشتهها شهریه بالاتری دارند و بورسیه کامل برای مقطع دکترای حرفهای پزشکی، دندانپزشکی و داروسازی نسبتاً محدودتر است. بیشتر بورسیههای کامل برای مقاطع کارشناسی ارشد پژوهشی و دکتری تخصصی (PhD) ارائه میشوند.
جدول دانشگاه برتر علوم پزشکی ایران برای دانشجویان خارجی
| ردیف | دانشگاه | شهر | پزشکی (دلار/سال) | دندانپزشکی | داروسازی | خوابگاه | امکان بورسیه |
| 1 | دانشگاه علوم پزشکی تهران | تهران | ۶٬۰۰۰–۸٬۰۰۰ | ۷٬۰۰۰–۹٬۰۰۰ | ۶٬۵۰۰–۸٬۵۰۰ | ✅ | ⭐⭐⭐⭐⭐ |
| 2 | دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی | تهران | ۵٬۵۰۰–۷٬۵۰۰ | ۶٬۵۰۰–۸٬۵۰۰ | ۶٬۰۰۰–۸٬۰۰۰ | ✅ | ⭐⭐⭐⭐⭐ |
| 3 | دانشگاه علوم پزشکی ایران | تهران | ۵٬۵۰۰–۷٬۵۰۰ | ۶٬۵۰۰–۸٬۵۰۰ | ۶٬۰۰۰–۸٬۰۰۰ | ✅ | ⭐⭐⭐⭐ |
| 4 | دانشگاه علوم پزشکی مشهد | مشهد | ۵٬۰۰۰–۷٬۰۰۰ | ۶٬۰۰۰–۸٬۰۰۰ | ۵٬۵۰۰–۷٬۵۰۰ | ✅ | ⭐⭐⭐⭐⭐ |
| 5 | دانشگاه علوم پزشکی تبریز | تبریز | ۵٬۰۰۰–۷٬۰۰۰ | ۶٬۰۰۰–۸٬۰۰۰ | ۵٬۵۰۰–۷٬۵۰۰ | ✅ | ⭐⭐⭐⭐ |
| 6 | دانشگاه علوم پزشکی شیراز | شیراز | ۵٬۰۰۰–۷٬۰۰۰ | ۶٬۰۰۰–۸٬۰۰۰ | ۵٬۵۰۰–۷٬۵۰۰ | ✅ | ⭐⭐⭐⭐ |
| 7 | دانشگاه علوم پزشکی اصفهان | اصفهان | ۵٬۰۰۰–۷٬۰۰۰ | ۶٬۰۰۰–۸٬۰۰۰ | ۵٬۵۰۰–۷٬۵۰۰ | ✅ | ⭐⭐⭐⭐ |
| 8 | دانشگاه علوم پزشکی کرمان | کرمان | ۴٬۵۰۰–۶٬۵۰۰ | ۵٬۵۰۰–۷٬۰۰۰ | ۵٬۰۰۰–۶٬۵۰۰ | ✅ | ⭐⭐⭐ |
| 9 | دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه | کرمانشاه | ۴٬۵۰۰–۶٬۵۰۰ | ۵٬۵۰۰–۷٬۰۰۰ | ۵٬۰۰۰–۶٬۵۰۰ | ✅ | ⭐⭐⭐ |
| 10 | دانشگاه علوم پزشکی اهواز | اهواز | ۴٬۵۰۰–۶٬۵۰۰ | ۵٬۵۰۰–۷٬۰۰۰ | ۵٬۰۰۰–۶٬۵۰۰ | ✅ | ⭐⭐⭐ |
| 11 | دانشگاه علوم پزشکی زنجان | زنجان | ۴٬۰۰۰–۶٬۰۰۰ | ۵٬۰۰۰–۶٬۵۰۰ | ۴٬۵۰۰–۶٬۰۰۰ | ✅ | ⭐⭐⭐ |
| 12 | دانشگاه علوم پزشکی همدان | همدان | ۴٬۰۰۰–۶٬۰۰۰ | ۵٬۰۰۰–۶٬۵۰۰ | ۴٬۵۰۰–۶٬۰۰۰ | ✅ | ⭐⭐⭐ |
| 13 | دانشگاه علوم پزشکی بابل | بابل | ۴٬۵۰۰–۶٬۰۰۰ | ۵٬۰۰۰–۶٬۵۰۰ | ۴٬۵۰۰–۶٬۰۰۰ | ✅ | ⭐⭐⭐ |
| 14 | دانشگاه علوم پزشکی قزوین | قزوین | ۴٬۰۰۰–۶٬۰۰۰ | ۵٬۰۰۰–۶٬۵۰۰ | ۴٬۵۰۰–۶٬۰۰۰ | ✅ | ⭐⭐⭐ |
| 15 | دانشگاه علوم پزشکی گیلان | رشت | ۴٬۰۰۰–۶٬۰۰۰ | ۵٬۰۰۰–۶٬۵۰۰ | ۴٬۵۰۰–۶٬۰۰۰ | ✅ | ⭐⭐⭐ |
توجه: ارقام فوق حدودی هستند و بسته به سال تحصیلی، رشته، ملیت دانشجو و سیاست هر دانشگاه ممکن است تغییر کنند.
هزینه کل تحصیل و زندگی
| شهر | هزینه زندگی ماهانه | هزینه کل سالانه (با شهریه پزشکی) |
| تهران | ۴۵۰–۷۵۰ دلار | حدود ۱۱٬۵۰۰ تا ۱۷٬۰۰۰ دلار |
| مشهد | ۳۰۰–۵۰۰ دلار | حدود ۸٬۶۰۰ تا ۱۳٬۰۰۰ دلار |
| تبریز | ۳۰۰–۴۵۰ دلار | حدود ۸٬۶۰۰ تا ۱۲٬۵۰۰ دلار |
| شیراز | ۳۰۰–۵۰۰ دلار | حدود ۸٬۶۰۰ تا ۱۳٬۰۰۰ دلار |
| کرمان | ۲۵۰–۴۰۰ دلار | حدود ۷٬۵۰۰ تا ۱۱٬۳۰۰ دلار |
| همدان | ۲۵۰–۴۰۰ دلار | حدود ۷٬۵۰۰ تا ۱۱٬۳۰۰ دلار |
بهترین دانشگاهها از نظر اعتبار علمی
| رتبه | دانشگاه |
| 1 | دانشگاه علوم پزشکی تهران |
| 2 | دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی |
| 3 | دانشگاه علوم پزشکی ایران |
| 4 | دانشگاه علوم پزشکی مشهد |
| 5 | دانشگاه علوم پزشکی شیراز |
| 6 | دانشگاه علوم پزشکی تبریز |
| 7 | دانشگاه علوم پزشکی اصفهان |
| 8 | دانشگاه علوم پزشکی کرمان |
| 9 | دانشگاه علوم پزشکی اهواز |
| 10 | دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه |
امکان بورسیه در پزشکی
- بورسیههای دولتی یا بیندولتی برای تعدادی از دانشجویان معرفیشده از کشورهای دارای توافقنامه.
- تخفیف شهریه برای برخی دانشجویان ممتاز یا در قالب سیاستهای دانشگاه.
- حمایتهای ویژه در برخی برنامههای همکاری علمی یا فرهنگی.
برای بیشتر متقاضیان بینالمللی، بهویژه در رشتههای پزشکی، پذیرش بهصورت شهریهپرداز رایجتر از دریافت بورسیه کامل است.
شرایط عمومی پذیرش
- مدرک دیپلم یا پیشدانشگاهی (یا معادل آن) با نمرات مناسب در دروس علوم.
- گذرنامه معتبر.
- سلامت جسمی و روانی.
- تکمیل مدارک موردنیاز دانشگاه.
- در برخی دانشگاهها، گذراندن دوره آموزش زبان فارسی یا اثبات توانایی زبان فارسی پیش از ورود به دوره اصلی.